Historie

De historie van een dorp hangt vaak nauw samen met de historie van een daar gewoond hebbend roemrucht geslacht, een bekende familie, een kasteel of iets dergelijks. Daarvan is ook veelal weer het ‘dorpswapen’ afgeleid. Met andere woorden: bestudeer de herkomst van het wapen en je vindt een rijke historie. Dat geldt ook voor Meteren.

Twee kastelen
Een "curtis de Meteren" wordt in 1265 vermeld (Sloet, Orkondenb., blz. 861). In 1267 behoorde Meteren waarschijnlijk onder Malsen, het tegenwoordige Geldermalsen. Er wordt wel beweerd, dat het daarmee automatisch toebehoorde aan de Graaf van Bentheim. Dit laatste valt echter te betwijfelen. De Bentheims hadden er wel een hof, maar er heeft aan de Blankertseweg, in hetzelfde blok land "'t negentig morgen", nog een tweede kasteel gestaan. Dit is te zien op een tiendkaart van Meteren van het kapittel van St. Marie te Utrecht uit 1714. Details van deze kaart, waarop beide kastelen goed te zien zijn, zijn afgedrukt in het boek van G. Hamoen (350 jaar Meteren en Est, 1974).

Het grootste kasteel heeft toebehoord aan het geslacht Van Kuyc (later Van Cuyck van Meteren) en de volgende Heren van Meteren. Het is in de periode 1766-1769 geheel herbouwd door Albrecht Nicolaas van Aerssen Beyeren, in 1892 verkocht en ingericht als herstellingsoord en in 1907 geheel gesloopt. Het was een door een gracht omgeven vierkant gebouw met een ruime voorhof, stalling, koets- en tuinmanshuizen. Verder was het omgeven met fraaie dreven, tuinen en beplanting.

De Heren van Meteren
Omtrent de herkomst van het wapen van Meteren bestaan verschillende versies. Er wordt wel beweerd, dat het zou gaan om het familiewapen van een al zeer oude familie Van Meteren. Daarbij wordt verwezen naar het gegeven, dat ene Elias van Meteren op 12 november 1313 "tien hondt lands" verkocht ten behoeve van de bouw van een kerk te Meteren. Ook wordt gedacht aan een relatie tussen dit wapen en één van de Heren van Meteren zoals daar waren de Graaf van Gelre, de Graven van Cuyck, Albrecht Nicolaas van Aerssen Beyeren, Cornelis van Aerssen (van deze Heer van Meteren en zijn vrouw Maria Pauw kan het alliantiewapen in de N.H. kerk worden aangetroffen) of C.A. van Barneveld.

Het geslacht Van Cuyck van Meteren
Door de Hoge Raad van Adel wordt dit laatste echter tegengesproken. Eerder moet worden gedacht aan het hiervoor reeds genoemde geslacht Van Cuyck van Meteren. Johanna, erfzuster van Kuyc, vrouwe van Cuyk, Grave, Est en Meteren, stierf ongehuwd en kinderloos. Haar Meterense goederen gingen over op haar zuster Elisabeth, gehuwd met Jan van Tiel (Eyll), ook Jan van Meteren genaamd (dus toch alsnog een familie Van Meteren ?!). Uit dit huwelijk is hoogstwaarschijnlijk het geslacht Van Cuyck van Meteren (ook: Van Meteren) ontstaan. Dit geslacht had de Heerlijkheid Meteren in bezit van circa 1450 tot 1694.

Gevoerd werd een gevierendeeld wapen: I en IV Eyll en II en III Kuyc. Het wapen Van Eyll is volgens sommigen te omschrijven als: in blauw een gouden lelie. De meeste bronnen geven voor Meteren: in zilver een rode lelie, maar blijkens de bij de Hoge Raad van Adel berustende collectie Van Spaen (inv. nr. 182) kwamen ook andere blazoeneringen voor, met name in blauw een gouden lelie. Het wapen zoals dit thans algemeen als dat van Meteren wordt aanvaard is hieraan sterk verwant, zij het met de uitzondering, dat de lelie in zilver is uitgevoerd. De omschrijving luidt dus: in een blauw (lazuur) veld, een zilveren lelie.

En verder
De laatste jaren is de belangstelling voor historisch onderzoek aanmerkelijk toegenomen. Dat heeft tot gevolg dat er ook steeds meer wordt gepubliceerd. In relatie tot de historie van Meteren willen wij u wijzen op:

• De Monumenten van Geschiedenis en Kunst in de provincie Gelderland

• Zo was Geldermalsen, door R.D. Timmer en W. Verbeek, Uitgeverij Thijssen BV Buren, 1979

• Sporen in het landschap, door J.D.H. Harten, Uitgeverij Matrijs Utrecht, 1997